Archief van
Categorie: Werk Buitenland

Hals over kop naar Nepal voor het NOS Journaal.

Hals over kop naar Nepal voor het NOS Journaal.

Ik zit in de auto en ben op weg naar huis als mijn planning belt, “Productie NOS vraagt of jij op korte termijn naar Nepal wilt”.
Nepal, ik denk aan kuifje in Tibet. Verder schiet mij even niets te binnen over Nepal. Het is woensdag en het aankomende weekend heb ik kaartjes voor het WK-roeien. Zou op korte termijn betekenen ná het weekend, gaat het door mijn hoofd. Wat is er te doen in Nepal, vraag ik.
“Heb je het niet gehoord, er is een grote vloedgolf geweest, ze willen dat je er vanavond al heen gaat, kan dat?”

Koffers pakken.

Het is alweer een jaar of twee geleden dat ik echt op reis ging. Door geldproblemen en wisseling van mensen zijn mijn reizen voor mijn werk zo goed als verdwenen. De afgelopen 25 jaar stapte ik 30 à 40 keer per jaar in het vliegtuig. Ik zat voorheen alles bij elkaar meerdere maanden per jaar in het buitenland en twee jaar geleden is dat opeens helemaal gestopt.

Er schiet van alles door mijn hoofd, ik moet de afspraak cancellen voor mijn bandenwissel, de kapper afzeggen en de kaartjes voor het WK-roeien verkopen.

“Kan jij?”, vraagt mijn planster.
Ik ben heel blij dat de kans zich aandient om weer zo’n reis te gaan maken. Alles tijdens zo’n reis is onzeker, het zal heel pittig worden. Je weet nooit waar en in welke situatie je terecht komt en het is niet zonder gevaar. Een combinatie van factoren die mij heel erg aanspreekt.
“Geef maar door dat ik kan!”, zeg ik.

Camera.

Normaal gesproken ga ik altijd met mijn grote camera op pad naar dit soort plekken, maar de laatste tijd draai ik ook vaak met een tweede, veel kleinere, camera. Een aantal collega’s zijn op pad geweest naar moeilijk bereisbare gebieden met een kleine camera, hun ervaringen zijn wisselend.
Ik ken de camera waarmee ik op pad wil redelijk goed, maar heb hem nog nooit gebruikt als hoofdcamera. Ik overleg met mijn collega Han die veel door Oekraïne reist met een soortgelijke camera. Hij geeft me nog wat tips. Na kort overleg met de NOS besluit ik om mijn grote camera thuis te laten en met de kleine te gaan, zonder statief. Dat heeft heel veel nadelen en heel veel voordelen, maar in dit geval zijn de voordelen veel groter dan de nadelen. Makkelijk en licht reizen, onopvallend kunnen werken en sneller kunnen reageren dan met een grote camera geven voor mij de doorslag.

Op reis.

“I go hiking”, zeg ik tegen het mannetje van de douane. Ik krijg een stempel en ben het land binnen. Devi, de nieuwe correspondente Zuid Azië van de NOS wacht me buiten op. Zij is precies één jaar correspondent voor de NOS en daar eten we later in de week nog een taartje op.

In Nepal is het 3 uur en drie kwartier later dan in Nederland. Lastig rekenen is dat. Dus als we om 8 uur live moeten, dan is het dus kwart voor twaalf in Nepal. Of als een item mee moet in het 6 uur journaal, dan moet dat dus een half uurtje eerder binnen zijn in Hilversum. Dus dat is dan half zes Nederlandse tijd plus drie uur en drie kwartier, dus dat is dan kwart voor tien. Ik ben de hele dag aan het rekenen. Het voordeel van dit tijdverschil is dat we ruim de tijd hebben om te monteren, het nadeel is dan je niet heel veel slaapt. Want om middernacht gaan we nog live, maar om een uur of zes of zeven gaat de wekker.

Draaien.

Nadat ik mijn spullen in het hotel in Kathmandu heb gedropt besluiten we met camera te gaan kijken bij het ziekenhuis.
Buiten voor de ingang staan wat tafels. Mensen kunnen zich hier melden als ze op zoek zijn naar vermiste vrienden of familieleden. Er hangen lijsten aan de muur waarop namen staan van mensen, verderop is een mortuarium waar ook foto’s hangen van gevonden lijken. Hier kan je kijken of je iemand op de foto herkent. Er is veel pers aanwezig, Australiërs, Amerikanen en veel Aziatische pers.
Wij spreken een aantal mensen en vragen ze hoe het gaat. Ik maak verschillende shots zodat we daarmee snel een verhaal in elkaar kunnen monteren. Onze auto staat verderop in de modder op een parkeerplaats. Op de achterbank zetten we met mijn laptop het item in elkaar en spreken we de voice-overs in. Via de Starlink versturen we het item en daarna zoeken we een plekje bij het ziekenhuis om live te gaan.
Alles werkt, we hebben verbinding met Hilversum, over 14 minuten gaan we live. Dan opeens bevriest het beeld. Vreemd, wat is er aan de hand. Ik trek een stekker uit de LiveU (apparaatje dat videobeeld omzet in data) en plug weer in. Hij doet het weer. Een minuut later hetzelfde. Dus apparaat uit en weer aan. En weer hetzelfde. Andere kabel ertussen, camera uit en aan. Andere batterij.

Live crosstalk, kabeltje in en kabeltje uit.
Live crosstalk, kabeltje uit en kabeltje in.


“Jongens het beeld valt steeds weg”, horen we uit Hilversum.
Ik heb continue contact met de mediaroom in Hilversum en ik lig voor Devi op de grond met de LiveU in mijn hand. De truuk is dat ik het HDMI kabeltje lostrek en direct weer inplug als de mediaroom in Hilversum roept, “FREEZE”.
Met deze werkwijze valt het beeld ongeveer vier seconden weg, maar dat is te overzien in deze situatie.
“Nog twee minuten”, zegt Devi.
“FREEZE”, roept de mediaroom, stekkertje eruit en erin.
“Ja, hij doet weer!”, zegt de mediaroom.
“Nog tien seconde voor live”‘ zegt Devi.
“FREEZE”, kabel eruit en kabel erin en vervolgens kan Devi haar gesprekje helemaal doen zonder FREEZE. Oef dat was eventjes spannend…

Door naar het rampgebied.

Zes uur, de wekker gaat. We hebben besloten om richting het rampgebied te gaan. Best spannend, want je weet niet wat je gaat tegenkomen. Kapotte wegen, chaos, geen idee.
De fixer heeft een four-wheel drive geregeld met chauffeur. We gaan op pad, dwars door de bergen, wat een overweldigende natuur heeft Nepal, we gaan door een prachtig mooi gebied heen. Kronkelende weggetjes, heel veel groen, grote bomen en planten, watervallen, aardverschuivingen, ik vind het enorm indrukwekkend. Nepal, het is een schitterend mooi land met verschrikkelijk aardige mensen.

Onderweg.

We vinden een hotel in de buurt van de rivier maar wel op zo’n hoogte dat het veilig is. Snel de spullen dumpen en dan gaan we meteen op pad voor item twee. Via via weten we een weggetje te vinden om een onbegaanbaar dorpje heen, waardoor we aan de andere kant van dat dorp terecht komen. Het is bijzonder wat we aantreffen, echt heel indrukwekkend, maar nog niets vergeleken bij wat we de dagen daarna gaan zien. De vloedgolf is hier met een hoogte van een meter of vijf dwars door het dorp gegaan waardoor een groot deel van de huizen is weggespoeld of vernietigd. De huizen die iets hoger liggen, daar is niets mee aan de hand, maar die inwoners zijn wel hun naasten en familie kwijt. Het is onvoorstelbaar triest.

Interview met een dakloze inwoonster in Trishuli.
Foto: Lieuwe Siebe de Jong

We interviewen een aantal overlevenden, maken verschillende shots en monteren het item in het hotel.

Af- en aanvoer met de lange lens.

Op de dag die volgt draaien we een item bij een kazerne in de buurt waar helikopters af en aan vliegen om mensen te evacueren, hulpgoederen op te pikken en te verspreiden. Er lopen veel mensen rond die op zoek zijn naar hun naasten. Het hele item draai ik op de 70-200. Voor de leek, dit is een lens waarmee je wel ver kunt inzoomen maar waarmee je maar beperkt kan uitzoomen. Dus dat is een beetje een risico, als er opeens iets dichtbij gebeurt, of als er opeens iemand iets wil zeggen, en er is geen tijd om de lens te wisselen, dan wordt het shot behoorlijk close. Ik zie dat meer als een uitdaging dan als een beperking. Voordeel is dat ik heel snel heel veel shots in de verte kan maken.

De bergen in.

We proberen een dorpje te bereiken dat volledig is afgesloten van de buitenwereld. De brug naar het dorpje toe is weggeslagen door de modderstroom en de enige manier om er te komen is met een helicopter of offroad dwars door en over de bergen heen. We gaan op pad met de auto en vinden het begin van het bergweggetje op aanwijzing van locals. Het weggetje is totaal onbegaanbaar. Stenen van 30 cm in doorsnee overal op de weg en de weg gaat heel steil omhoog. Lopen over deze weg is al bijna onmogelijk laat staan urenlang rijden over deze weg. We staan stil en beraden ons. Wat nu?
De chauffeur geeft opeens vol gas. Spinnende wielen maken een gierend geluid en de geur van verbrand rubber komt door de open ramen de auto in.
Die man is gek, denk ik. Een auto kan veel hebben maar houdt dit maar heel kort vol.

Niet dus, het wordt een bizarre rit door de bergen en uiteindelijk bereiken we het dorpje. Er zijn een paar overlevenden die ontsnapt zijn aan de modderstroom. Hun huisjes stonden net iets hoger waardoor hun huizen zijn blijven staan, want verder is het hele dorp weggespoeld. De markt, de school, de winkelstraat, woonhuizen, allemaal weg. Foetsie niets meer van te zien. Als je er middenin staat en je kijkt op Google Satellite, dan lijkt het alsof je tussen de huizen instaat, maar als je om je heen kijkt dan is er niets anders dan dikke modder.

Voedselhulp is net gedropt.

Opeens hoor ik een helicopter. Hij scheert laag over en blijft laag hangen boven de grond. Reddingswerkers klimmen uit de heli en hulpgoederen worden 100 meter verderop door een andere heli gedropt. Ik kan het prima filmen met mijn 70-200. Wat een “mazzel” voor ons dat dit precies nu gebeurt. Ik laat mijn drone nog een keertje opstijgen en we spreken een inwoner. Er worden drie lijken geborgen die zijn achtergebleven in de modder. Het is een onwerkelijk tafereel.

Terug naar Kathmandu.

We rijden door de bergen terug naar de plek waar we zijn begonnen, Kathmandus. Bijzonder om te ervaren hoe anders je je voelt als dezelfde route voor een tweede keer aflegt. Op de heenweg rijd je naar het onbekende, je weet niet wat je te wachten staat en dat brengt een bepaalde spanning met zich mee. Nu we terugrijden weten we in principe wat gaat komen en dat voelt veel relaxter.
We slapen een nacht in het hotel waar we de eerste nacht ook verbleven, de volgende ochtend staan we bijtijds op omdat we gaan draaien voor ons laatste item.
Langs de rivier is een plek waar overledenen gecremeerd worden. Het is een komen en gaan van mensen. Ik hoor vrouwen hard huilen en sommige liggen kronkelend en schokkend op de grond om het verdriet op hun manier te verwerken.
Er zijn ook veel mensen vermist waarvan wordt aangenomen dat ze zijn overleden omdat ze zijn meegespoeld met de modderstroom, maar waarvan het lichaam nooit is teruggevonden Hoe neem je van iemand afscheid die je niet kan cremeren? Daar is een apart ritueel voor dat wij vastleggen en waarover we een item over maken in combinatie met het verhaal van een dame die we al eerder gedraaid hadden een paar dagen eerder.

Als ik terugvlieg naar huis monteer ik het item in het vliegtuig. Twee dagen later wordt het uitgezonden en is onze reis definitief ten einde.

Ik kijk terug op een bijzondere week, een reis die thuis hoort in mijn top tien lijstje van meest bijzondere reizen ooit. Devi en fixer Adwit, super bedankt voor deze mooie samenwerking die heeft geleid tot vijf top items!

Team Nepal

Ik ben weer beschikbaar!

Ik ben weer beschikbaar!

Tijdens de Coronapandemie veranderde er voor mij als cameraman een aantal zaken. Het gros van de items ging over Corona, Corona en nog eens Corona. Reportages maken in het buitenland, een leuk onderdeel van mijn vak, stopte bijna helemaal. Ik ben tijdens Corona nog wel een aantal keren naar de Amerikaanse verkiezingen geweest, dan zaten we eerst in een lege Boeing 747 en reden we even later door een volledig verlaten San Francisco heen, om vervolgens op de hotelkamer een opwarm maaltijd uit de magnetron te eten. Of we gingen met de auto naar Berlijn zonder onderweg ook maar één Nederlander tegen te komen. Het was een hele bijzondere periode. Toen de Corona afliep was er voor mij één ding duidelijk geworden, het vele vliegen was definitief voorbij.

Maar toen begon de oorlog in Oekraine. En wat bleek, het reizen was helemaal niet voorbij maar werd juist nog intensiever dan in de periode voor Corona. Het jaar 2022 werd voor mij het jaar dat ik in totaal drie van de negen maanden in het buitenland zat en ik tussendoor in Nederland aan het compenseren was. Werken in Nederland, daar kwam ik bijna niet meer aan toe en Suus en Yme moesten het vaak stellen zonder mij.

Het vele reizen begon vanaf het moment dat Rusland bezig was met zijn troepenopbouw rondom Oekraine. Eelco en ik gingen kijken in de landen die grenzen aan Rusland. Want hoe kijkt men in Finland, Letland, Litouwen en Estland tegen de Russische troepenopbouw aan rondom de Oekraine. De inwoners van deze landen maakten zich zorgen en daar wilden wij natuurlijk alles van weten. Het was weer als vanouds, vliegtuig in, vliegtuig uit, huurauto oppikken en vele honderden kilometers rondrijden door prachtige landen. Iedere nacht een ander hotel en draaien van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat om daarna op de hotelkamer een item in elkaar te monteren voor de uitzending.

Op een gegeven moment kwam de vraag of ik, als er oorlog zou komen, ook naar de Oekraïne zou willen afreizen. Ik heb al veel meegemaakt tijdens mijn werk. Overstromingen, aardbevingen, orkanen en opstanden maar een echte oorlog dat was nieuw voor mij. Rondlopen in een kogelvrijvest in een land waar er op je geschoten wordt, dat is niets voor mij, dacht ik. Ik heb daarom bedankt voor de eer en gezegd dat ik daar geen behoefte aan had.

Die oorlog begon en enkele collega’s van mij gingen erheen. Ik vond het spannend en volgde ze op Facebook en Twitter. Ik zag beelden voorbij komen van kapot geschoten dorpen, huilende mensen en andere ellende. Ik vroeg me af hoe het was om te draaien in de Oekraine, zou echt alles kapot geschoten zijn of zou er ook nog iets overeind staan. Ik moest denken aan die keren dat ik in Haiti was na een aardbeving. Toen ik daar mijn shots draaide koos ik eerder voor het shot van een gebouw dat was ingestort en niet voor het gebouw, dat iets verderop stond, en niet was ingestort. In de uitzending leek dan al snel dat alles was ingestort terwijl dat niet zo was. Of als ik een onderwerp draai over de drukte op de Nederlandse wegen, dan film ik wegen vol met auto’s en niet wegen die leeg zijn. In de uitzending lijkt dan dat het op alle wegen druk is terwijl er ook wegen zijn waar het niet druk is. Meestal is het zo dat het in het echt minder erg is dan in de montage. Want in de montage wordt alles gecomprimeerd en wordt er gefocust op één onderwerp.

Mijn collega Jaap ging naar de Oekraine. Op Facebook schreef hij het volgende:

Jaap bevestigde wat ik eigenlijk al wist. Als je er zelf bij bent is het veel minder heftig dan het op tv lijkt. De ellende zie je op tv wel, dat je in de avond lekker zit te eten in een goed restaurant, dat zie je op tv niet. Ik heb toen overlegd met Suus en zij vond het prima als ik naar de Oekraïne ging. Ik heb vervolgens mijn werk gebeld en gezegd dat ik bij nader inzien tóch best naar de Oekraïne toe wilde. Toen ging het snel. Het NOS Journaal was nog op zoek naar een cameraman voor een reis twee weken later die twee en een halve week ging duren. Ik ben toen in de meivakantie met mijn zoontje Yme nog naar Frankrijk op vakantie geweest, in mijn hoofd was ik tijdens die vakantie best veel bezig met de reis die ging komen want ik vond het best spannend. Toen het uiteindelijk zover was, en we de grens van Polen naar de Oekraïne over reden, was de spanning direct na de grensovergang weg. Want aan de ene kant van de grens is het precies hetzelfde als aan de andere kant. Als je door de Oekraïne heen rijdt dan heb je het grootste gedeelte van de tijd niet in de gaten dat je in een land in oorlog bent. In de reizen die op deze reis volgden is er ook geen enkel moment geweest dat ik me ongemakkelijk voelde of het gevoel had dat ik in gevaar was.

De eerste reis was met Wessel de Jong (verslaggever TV) en Roel Pauw (verslaggever radio). Eerst zijn we een aantal dagen in Lviv geweest en daarna door naar Kyiv. We zijn een aantal keren richting Tsjernobyl gereden om daar een aantal reportages te draaien en we hebben gedraaid in en rond Kyiv zelf. Dit soort reizen zijn intensief, zo’n reis duurt tussen de twee en drie weken maar door alle indrukken heb je na afloop heb je het gevoel dat je twee tot drie maanden bent weggeweest.

Ik was nog niet terug van deze reis of het verzoek voor een volgende reis naar de Oekraïne kwam alweer binnen. Dit keer met Wouter Zwart. Met Wouter had ik, net zoals met Wessel en Roel, nog niet eerder gedraaid. We hadden wel eens een handje geschud maar daar was het bij gebleven. Twee en een halve week op reis met iemand die je vrijwel niet kent gaat niet automatisch goed. Er zou irritatie kunnen ontstaan over kleine dingen maar het kan natuurlijk ook zijn dat de één een stapje verder wil gaan dan de ander. Ik heb me weliswaar nooit onveilig gevoeld, maar uiteindelijk liepen we wel door mijnenvelden en waren we soms dichtbij het front. Ik kan achteraf zeggen dat al mijn reizen naar de Oekraïne heel prettig zijn verlopen. Met Wouter ben ik diep naar het oosten gereisd. Een totaal andere reis dan de eerste en daarom zeker net zo bijzonder om mee te maken. Vooral in de zomer is de Oekraïne een prachtig land om doorheen te reizen.

In de laatste week van reis twee kwam het verzoek voor een derde reis naar de Oekraine. Dit keer niet voor het NOS journaal maar voor een andere afdeling van de NOS. Het ging om een 50 minuten durend programma over wat er met het ingezamelde geld van giro 555 was gebeurd. De eerste twee reizen waren we met een klein team, een verslaggever, chauffeur, fixer en soms een tolk. Bij deze derde reis kwam er een presentator bij, Jeroen Pauw, een regisseur, een redacteur en een producer. Met dit team zijn we vanuit Polen twee weken door de Oekraïne gereisd, een reis van bijna 4000 km. We zijn in het plaatsje Izioem geweest dat net bevrijd was door het Oekraïense leger. Het was een hele bijzondere ervaring en we hebben een prachtig programma gemaakt.

Na deze reis heb ik een ruime week vrij gehad en toen ben ik voor Nieuwsuur 8 dagen naar Pakistan geweest om daar een drietal items te draaien over de overstromingen. Deze reis, die ik maakte met verslaggever Marijn Duintjer Tebbens, was één van de bijzonderste reizen die ik in mijn carriere heb gemaakt. Azië is sowieso al totaal anders dan Europa en dat gecombineerd met de Islam en extreme armoede met daarbij een rampzalige overstroming maakt dat je je in een andere wereld waant. Alles is anders, het maakt niet uit wat voor foto je maakt, hij is altijd bijzonder.

Na Pakistan ben ik een weekje thuis geweest en toen begon mijn laatste reis van dit jaar. Ik ben samen met Eelco naar Amerika geweest om daar een drietal reportages te maken over de Mid Terms. We hebben ruim 2000 kilometer door Pennsylvania gereden. Iedere nacht een ander hotel en we hebben veel dingen gezien.

Over iedere reis die ik dit jaar heb gemaakt had ik met gemak een heel uitgebreid verhaal kunnen schrijven voor mijn website. Ik had er de puf niet voor en uiteindelijk prop ik alle reizen nu in dit verslag. Alles bij elkaar heb ik dit jaar een heleboel bijzondere dingen meegemaakt, maar nu is het eventjes klaar met reizen. Na al die verschillende hotels ligt mijn eigen bed toch het allerlekkerst. Iedere avond uit eten met Eelco, Wessel, Roel, Wouter, Marijn, Jeroen, Babs, Arjen of Paul, het was geweldig leuk, maar thuis eten met Suus en Yme is het fijnst. En waar ik ook heel veel zin in heb is, lekker draaien in Nederland, met al die verslaggevers bij Nieuwsuur die voornamelijk in het binnenland bezig zijn en ik dus al bijna een jaar niet meer heb gezien!!! Ik ben weer beschikbaar in Nederland voor vrienden en collega’s!

Tot snel!